Voor dag en dau - 20x we gaan dit (samen) doen 💪

Nog voordat de dag echt aanbreekt, doet de dauw al zijn werk. Het daalt neer over onze velden, niet als einddoel, maar als stille en noodzakelijke voeding voor alles wat later zichtbaar tot bloei komt binnen ons ecosysteem....

In het artikel “Versterken Digitale Autonomie bij de Universiteiten” van 6 mei 2026 beschrijft Darco Jansen (UNL) hoe Nederlandse universiteiten, samen met SURF en de overheid, willen bouwen aan minder afhankelijkheid van grote buitenlandse techbedrijven zoals Microsoft, Amazon en Google. Een gezamenlijke commissie DAU gaat werken aan meer digitale autonomie: echte keuzevrijheid, eigen alternatieven en betere bescherming van privacy, academische vrijheid en kennisveiligheid.

Een grote, maar vooral broodnodige opgave. Zoals het artikel stelt: “Als universiteiten kunnen we niet afwachten totdat Europa of de Nederlandse overheid actie onderneemt; de sector moet zichzelf organiseren.” Die houding is cruciaal, bij grote maatschappelijke vraagstukken en bij kleine, persoonlijke keuzes. Steeds opnieuw begint het met dezelfde vraag: wat kan ik doen, en wat kunnen wij samen doen?

Hieronder deel ik twintig documenten, momenten en bottom-up movements, zonder al te veel toelichting, volgorde of context. Voor mij vormen zij de dauw: stille maar broodnodige voeding die nodig was…en nog altijd nodig is… om het digitale ecosysteem van onderwijs en onderzoek in Nederland niet alleen te laten schitteren, maar ook stap voor stap autonomer, weerbaarder en soevereiner te maken.

Volkskrant |22 december 2019 | Digitalisering bedreigt onze universiteit. Het is tijd om een grens te trekken
Rathenau Instituut| 09 juli 2025 | Van digitale afhankelijkheid naar digitale autonomie – een drieluik

2. Rathenau Instituut | 09 juli 2025
Van digitale afhankelijkheid naar digitale autonomie - een drieluik

Open letters to the Executive Boards | Voorjaar 2025
José van Dijck & Albert Meijer| December 2025 | Naar collectieve digitale autonomie van Nederlandse universiteiten

4. José van Dijck & Albert Meijer | December 2025
Naar collectieve digitale autonomie van Nederlandse universiteiten

DCC-PO (Research Support for Applied Sciences)| November 2025 | Position statement: Digitale soevereiniteit en publieke waarden in praktijkgericht onderzoek

5. DCC-PO (Research Support for Applied Sciences) | November 2025
Position statement: Digitale soevereiniteit en publieke waarden in praktijkgericht onderzoek

NRC| 31 december 2024| Onderzoekers kiezen voor een alternatieve cloud: 'k wil zelf kunnen kiezen met wie ik mijn bestanden deel'
Binnenlands Bestuur| 15 december 2025 |AI-experts roepen op tot breder investeringsbeleid (Coalitie Zorgvuldig & Zorgzaam Digitaal)
Nieuwsuur |07 februari 2025| David van Weel - Toenmalig Demissionair Minister van Justitie en Veiligheid
De Jonge Akademie |30 juni 2025 | Onder controle - Een manifest voor een verantwoorde digitale toekomst in het hoger onderwijs
Volkskrant| 21 september 2022| Onze overheid moet haar kostbare data niet klakkeloos uitleveren aan Google en Amazon
VNG | Vereniging van Nederlandse Gemeenten| 12 november 2025 | Position paper Digitale Autonomie

11. Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) | 12 november 2025
Position paper Digitale Autonomie

Initiatiefnota Wolken aan de horizon | 18 juni 2024| Jesse Six Dijkstra (Nieuw Sociaal Contract) en Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA)

12. Initiatiefnota Wolken aan de horizon | 18 juni 2024
Jesse Six Dijkstra (Nieuw Sociaal Contract) en Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA)

SURF & Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties| 13 december 2024| Open Source Leiderschapstop

13. SURF & Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties | 13 december 2024
Open Source Leiderschapstop
(Volgende editie: donderdag 01 oktober 2026❗)

Algemene Rekenkamer | 15 januari  2025| Het Rijk in de cloud - Donkere wolken pakken samen

14. Algemene Rekenkamer | 15 januari  2025
Het Rijk in de cloud - Donkere wolken pakken samen

Clingendael
Rijksoverheid | 9 sep 2025| Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) – Samen versnellen
Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR)

17. Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) | 29 februari 2025
Factsheet Digitale strategische autonomie

Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) | 09 September 2019
Voorbereiden op digitale ontwrichting

SURF Wetenschappelijk Technische Raad (WTR) | Oktober 2025| WTR-advies Digitale Soevereiniteit: zet concrete stappen

18. SURF Wetenschappelijk Technische Raad (WTR) | Oktober 2025
WTR-advies Digitale Soevereiniteit: zet concrete stappen

Kennisnet en SURF |December 2025 |WaardenWijzer  voor digitalisering in  onderwijs en onderzoek
Het Financieele Dagblad (FD) |06 mei 2026| Universiteiten, Rijk en Surf maken plan om los te komen van big tech

20. Het Financieele Dagblad (FD) | 06 mei 2026
Universiteiten, Rijk en Surf maken plan om los te komen van big tech

Auteur

Reacties

Dit artikel heeft 0 reacties