Inclusief (online) onderwijs

In dit thema vind je informatie over inclusief onderwijs. Het gaat dan om het geschikt maken van het onderwijs voor studenten met een functiebeperking, bijvoorbeeld een visuele of auditieve beperking. Daarnaast gaat het over hoe je kunt voorkomen dat kwetsbare studenten buiten de boot vallen, zoals studenten die door hun omstandigheden geen rustige werkplek hebben of geen beschikking hebben over een laptop of internationale studenten die zich in verschillende tijdszones bevinden, doordat ze naar huis zijn gegaan. De informatie op deze pagina is niet uitputtend, maar biedt hiervoor een eerste aanzet.

We verwijzen naar de belangrijkste artikelen op het forum en verwerken handige informatie en tips die we binnenkrijgen zo snel mogelijk in dit overzicht. Je kunt je tips en interessante links insturen via VraagbaakOnlineOnderwijs@surf.nl

Wil je een vraag stellen aan collega's in de sector? Of heb je een punt van discussie dat je graag met anderen bespreekt? Ga dan naar het forum en post je vraag. Je kunt hier ook reageren op de vragen van anderen. Ook hier meld je je aan met je instellingsaccount om deel te kunnen nemen. 

Is inclusiviteit een probleem in de Coronacrisis?

Inclusiviteit is natuurlijk altijd een belangrijk thema in het onderwijs, maar in alle haast waarmee het onderwijs online gaat dankzij de pandemie, kan de aandacht voor toegankelijkheid verslappen. De ongelijkheid tussen studenten kan daardoor toenemen en ervoor zorgen dat sommige studenten (met een functiebeperking) achterblijven. Lees hier een interessant artikel uit de VS over hoe toegankelijkheid lijdt onder de crisis. Hoewel ook een situatieschets uit Amerika, toont dit artikel van de NY Times hoe het sluiten van de fysieke deuren van de campus de ongelijkheid tussen studenten doet toenemen.

Maar ook in Nederland zien we de ongelijkheden tussen studenten door de crisis toenemen.  In dit artikel op ScienceGuide worden diverse voorbeelden gegeven van hoe de crisis met name studenten uit gezinnen met een lagere sociaaleconomische status, internationale studenten en studenten met een psychische of fysieke beperking raakt. Het gaat dan bijvoorbeeld om het ontbreken van een rustige studieplek thuis of laptop met een goede camera en microfoon, maar kan ook gaan om het hebben van mantelzorgtaken die het studeren in de weg staan of extra stress door een sociaal isolement. Doordat het risico op studievertraging hiermee oploopt staan de studenten extra onder druk, zeker door de financiële gevolgen van studievertraging. Daarnaast raken veel studenten momenteel in financiële problemen door het wegvallen van bijbaantjes, wat extra stress veroorzaakt. Daarom heeft de Universiteit Utrecht een crowdfundingscampagne opgezet om studenten te helpen die door de Coronacrisis in financiële nood zijn geraakt.

Het mag dus duidelijk zijn dat de Coronacrisis de studenten in het hoger onderwijs raakt, maar wat kunnen we hieraan doen? Enkele oplossingsrichtingen die genoemd worden door het Diversity Office van de VU zijn:

  • Gebruik extra informatiekanalen, zoals social media en het netwerk van studie- en studentenverenigingen, om informatie bij de studenten te krijgen, zoals de mogelijkheid om met een studieadviseur of studentenpsycholoog te praten;
  • Geef laptops in bruikleen aan studenten die geen toereikende technische voorzieningen hebben;
  • Bied studieruimte aan voor studenten die thuis geen rustige studieruimte hebben;
  • Maak zo min mogelijk gebruik van digitale toetsen, omdat juist de kwetsbare studenten hier hinder van ondervinden;
  • Ga soepel om met de aanwezigheidsplicht, bijvoorbeeld voor studenten met mantelzorgtaken;
  • Maak een speciale regeling voor het collegegeld om de financiele druk op de studenten te verlichten;
  • Geef eerstegeneratieleerlingen op het vwo een buddy, om na de Coronacrisis de overstap naar de universiteit te versoepelen. 

Meer weten over eerstegeneratiestudenten? Lees dit artikel met persoonlijke verhalen.

Hoe maak ik mijn digitale onderwijs toegankelijk (voor studenten met een functiebeperking)?

Onderwijsinstellingen zijn verplicht om digitale toegankelijkheid aan hun studenten te bieden (lees hier meer over de wettelijke kaders), dus ook voor studenten met een functiebeperking. In dit artikel over digitale toegankelijkheid hebben we alvast wat tips op een rij gezet.

Daarnaast heeft het Diversity Office van de Universiteit Leiden in samenwerking met interne deskundigen een richtlijn opgesteld voor toegankelijk digitaal onderwijs en aan ons beschikbaar gesteld. Download hier de Nederlandse versie en de Engelse versie.

Tips over inclusief publiceren vind je in de publicaties 'Maak open' en 'Doe mee!' van stichting Dedicon, met praktische tips voor het toegankelijk maken van materiaal:

Voor professionals in het hoger onderwijs met vragen over studeren met een functiebeperking kunnen ook terecht bij de ECIO infolijn.

Ook op ScienceGuide is aandacht voor inclusief afstandsonderwijs. In dit artikel stellen twee medewerkers van Expertisecentrum Inclusief Onderwijs (ECIO) en een ervaringsdeskundige student dat extra begeleiding en aanpassingen voor studenten met een functiebeperking tijdens de coronacrisis zijn geen luxe, maar noodzaak zijn. Het artikel bevat ook praktische handvatten, bijvoorbeeld over opties voor toegankelijkheid in Mircosoft Office en bij Apple en live bijschriften in Zoom en Teams.

Hoe zit het met inclusiviteit in het internationale online klaslokaal?

Met de komst van de Coronapandemie verhuisden veel internationale studenten terug naar hun thuisland. Deze situatie voegt nieuwe uitdagingen toe aan het internationale klaslokaal: studenten bevinden zich mogelijk in verschillende tijdzones, wat de les- en examenplanning voor de docenten bemoeilijkt en het bijwonen van virtuele lessen en online examens voor de studenten moeilijk maakt. Een tip zou daarom zijn om asynchrone in plaats van synchrone vormen van onderwijs op afstand aan te moedigen. Een andere mogelijkheid is het opnemen van de colleges, zodat studenten die de live virtuele lessen niet kunnen bijwonen, er toch baat van kunnen profiteren door ze in hun eigen tijd te bekijken.

Hoewel veel van de tips voor het inclusief maken van onderwijs ook van toepassing zijn op het internationale klaslokaal - denk aan toegangsproblemen zoals het ontbreken van een rustige plek om te studeren of internet of laptop - kent het internationale klaslokaal ook zijn eigen uitdagingen in tijden van Corona. Terwijl de meeste studenten in Nederland bijvoorbeeld toegang hebben tot een relatief stabiele internetverbinding, is dit misschien niet het geval voor internationale studenten thuis, die mogelijk slechte of zeer dure toegang tot internet hebben.
Een manier om ervoor te zorgen dat uw internationale klaslokaal veilig en inclusief aanvoelt, is door studenten te vragen naar hun leerbehoeften en ervaringen in deze moeilijke tijden. Deze Twitter-thread biedt een goed voorbeeld van een eenvoudige enquête die werd gehouden voordat de lessen online gingen, om een ​​idee te krijgen van de toegang van studenten tot technologie en van hun zorgen. Weten welke zorgen studenten hebben en wat hun leerbehoeften zijn, kan vervolgens worden gebruikt voor het succesvol (her)ontwerpen van cursussen voor inclusief leren en lesgeven op afstand.

Laatst bijgewerkt door Yvonne Florissen, 5 mei 2020, 11.30 uur

Author

Comments

Dit artikel heeft 2 reacties

Reactie van Robert Schuwer

Voor ontwerp van inclusief onderwijs kunnen de principes van Universal Design for Learning (UDL) ook goede handvatten bieden. Een goed startpunt hiervoor biedt http://udlguidelines.cast.org/