Franka van de Wijdeven
Als communicatieadviseur bij het Expertisecentrum Inclusief Onderwijs… Meer over Franka van de Wijdeven
Van intentie naar implementatie
De beweging richting inclusief onderwijs krijgt steeds meer vorm. Waar de aandacht enkele jaren geleden vooral lag op beleidsvoornemens, zien we nu dat hbo-instellingen en universiteiten concreter werken aan de implementatie van het VN-verdrag Handicap. Tegelijkertijd blijkt dat inclusie geen lineair proces is: vooruitgang gaat vaak gepaard met nieuwe vragen en dilemma’s.
Het rapport schetst een actueel beeld van:
- trends en ontwikkelingen binnen inclusief onderwijs;
- knelpunten in de dagelijkse onderwijspraktijk;
- kansen om het onderwijs structureel toegankelijker te maken.
Daarbij wordt kennis gedeeld uit onderzoek naar studeren met een ondersteuningsbehoefte. Het gaat om studenten met een functiebeperking, een chronische of psychische aandoening en studenten die studeren onder bijzondere persoonlijke of familieomstandigheden.
Acht elementen als kompas voor inclusie
Om de vertaalslag van het VN-verdrag naar de onderwijspraktijk te ondersteunen, beschrijft ECIO acht samenhangende elementen die richting geven aan inclusief onderwijs. Het gaat onder meer om het onderwijssysteem, de leeromgeving en cultuur, programma en toetsing, ondersteuningsaanbod, professionalisering van medewerkers, overgangen binnen het onderwijs, samenwerking en monitoring. Deze elementen maken zichtbaar waar instellingen staan en bieden houvast om gericht te werken aan verbetering. Ze laten zien dat inclusie niet een maatregel is, maar een samenhangend geheel van keuzes op beleids-, organisatie- en uitvoeringsniveau.
Voorzieningen, toetsing en informatie
Veel studenten met een ondersteuningsbehoefte blijven afhankelijk van individuele voorzieningen. Informatievoorziening blijft daarbij een knelpunt: ongeveer één op de zes studenten weet niet waar ondersteuningsinformatie te vinden is. Daarnaast groeit de urgentie rondom toetsing. Ontwikkelingen zoals de inzet van AI leiden tot strengere toetsvormen, terwijl inclusief toetsontwerp juist kan bijdragen aan minder afhankelijkheid van voorzieningen.
De sleutelrol van onderwijsprofessionals
Docenten, onderwijs- en toetsontwikkelaars spelen een belangrijke rol in de uitvoering van inclusief onderwijs. Professionalisering is essentieel, maar staat onder druk door werkdruk en beperkte middelen. Tegelijkertijd laat het rapport zien dat veel onderwijsprofessionals betrokken en gemotiveerd zijn; een belangrijke basis voor verdere ontwikkeling.
Monitoring en blijvende opgave
Inclusief onderwijs vraagt om structurele en langdurige inzet. Monitoring is daarbij onmisbaar om inzicht te krijgen in wat werkt en waar bijsturing nodig is. Het opzetten van goede monitoringssystemen is complex en vereist betrouwbare data én een cultuur waarin leren en verbeteren centraal staan.
Oproep
Gebruik de inzichten uit dit rapport als leidraad voor beleid en praktijk. Door gezamenlijk te werken aan beleid, onderwijsontwerp en cultuur kunnen we stappen zetten richting onderwijs dat daadwerkelijk inclusief is. Een onderwijssysteem waarin alle studenten, ongeacht hun ondersteuningsbehoefte, gelijke kansen krijgen om zich te ontwikkelen, is geen vanzelfsprekendheid, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
0 Praat mee